"Тірі ағзалардың биосферадағы қызметі" презентация

10 сынып "Биосфера және адам" вариатив сабағы. Презентация тақырыбы: Биосферадағы тірі ағзалардың қызметі

Олимпиады: Биология 5 - 11 классы

Содержимое разработки

Энергетикалық қызметі  Биосфераның қалыпты тіршілігі үшін және оның дамуы үшін энергия қажет.  Ондай негізгі энергия көзі — Күн. Жасыл өсімдіктер фотосинтез процесі  кезінде Күн сәулесін өзіне сіңіріп, мүшелерінде органикалық заттардың   қорын жинақтайды. Өсімдіктердегі органикалық заттарды басқа азғалар  пайдаланады. Жасыл өсімдіктерде жинақталған энергияның есебінен бүкіл  биосферадағы тіршілік қалыпты жүріп отырады.  

Энергетикалық қызметі 

Биосфераның қалыпты тіршілігі үшін және оның дамуы үшін энергия қажет. 

Ондай негізгі энергия көзі — Күн. Жасыл өсімдіктер фотосинтез процесі 

кезінде Күн сәулесін өзіне сіңіріп, мүшелерінде органикалық заттардың  

қорын жинақтайды. Өсімдіктердегі органикалық заттарды басқа азғалар 

пайдаланады. Жасыл өсімдіктерде жинақталған энергияның есебінен бүкіл 

биосферадағы тіршілік қалыпты жүріп отырады.  

Газдық қызметі  Газдардың тасымалдануы және олардың бір күйден екінші күйге өзгеруі тірі  ағзалардың қатысуымен жүреді. Газдық қызмет  арқылы биосфераның газдық  құрамының тұрақтылығы қамтамасыз етіледі. Жер бетіндегі көптеген газдар  биогенді жолмен пайда болған. Тірі ағзалардың  тіршілігі нәтижесінде оттек,  азот, көмір қышқыл газы, күкіртті сутек, метан,  т.б. газдар тасылмалданады. 

Газдық қызметі 

Газдардың тасымалдануы және олардың бір күйден екінші күйге өзгеруі тірі 

ағзалардың қатысуымен жүреді. Газдық қызмет  арқылы биосфераның газдық 

құрамының тұрақтылығы қамтамасыз етіледі. Жер бетіндегі көптеген газдар 

биогенді жолмен пайда болған. Тірі ағзалардың  тіршілігі нәтижесінде оттек, 

азот, көмір қышқыл газы, күкіртті сутек, метан, 

т.б. газдар тасылмалданады. 

Жинақтау қызметі  Тірі азғалар коршаған ортадан алған, биогенді  элементтерді өз мүшелерінде  жинайды. Тірі азғалар құрамында болатын элементтердің коршаған ортада  кездесетін элементтерден едәуір айырмашылығы  болады. Тірі ағзалардың құрамында сутек, көміртек, азот, оттек, натрий, магний, кремний, күкірт, т.б.  элементтердің жеңіл атомдары көбірек кездеседі.  Мұндай элементтердің тірі  ағзаларда жинақталуы қоршаған ортаға қарағанда жүздеген, мыңдаған есе  көп болады. Осы арқылы биосфераның химиялық құрамының әр түрлі  екендігі байқалады.   

Жинақтау қызметі 

Тірі азғалар коршаған ортадан алған, биогенді 

элементтерді өз мүшелерінде  жинайды. Тірі азғалар құрамында болатын элементтердің коршаған ортада 

кездесетін элементтерден едәуір айырмашылығы 

болады. Тірі ағзалардың құрамында сутек, көміртек, азот, оттек, натрий, магний, кремний, күкірт, т.б. 

элементтердің жеңіл атомдары көбірек кездеседі. 

Мұндай элементтердің тірі 

ағзаларда жинақталуы қоршаған ортаға қарағанда жүздеген, мыңдаған есе 

көп болады. Осы арқылы биосфераның химиялық құрамының әр түрлі 

екендігі байқалады.   

Тотығу-тотықсыздану қызметі  Тірі азғалар топырақ арасында және гидросферада бұл қызметін үнемі  атқарып отырады.  Тірі азғалар заттарды тотықтыру арқылы  оксидтер түзеді, ал кейбір заттарды (көмірсутек,  күкіртті темір, т.б) қалпына келтіреді.  Кейбір ұсақ азғалар пайдалы қазбалар (әктәс, боксит, т.б.) түзуге де  қатысады. 

Тотығу-тотықсыздану қызметі 

Тірі азғалар топырақ арасында және гидросферада бұл қызметін үнемі 

атқарып отырады. 

Тірі азғалар заттарды тотықтыру арқылы 

оксидтер түзеді, ал кейбір заттарды (көмірсутек, 

күкіртті темір, т.б) қалпына келтіреді. 

Кейбір ұсақ азғалар пайдалы қазбалар (әктәс, боксит, т.б.) түзуге де 

қатысады. 

Биохимиялық қызметі Тірі ағзалардың биохимиялық қызметі қоректенуі, тыныс алуы, көбеюі және (өлген ағзалардың) ыдырауы мен шіруі кезінде байқалады. Бұл кезде элементтер атомдар түрінде бір орыннан екінші орынға ауысады. Кейде адамның іс-әрекетінің нәтижесінде, биосфераға тән емес әрі биосфераға зиянды әсер ететін зат айналымы байкалады. Мысалы, өнеркәсіп орындарынан, көліктерден улы қоспалар бөлініп ауаны ластайды. Ал қышқыл жаңбырдың да табиғатка зияны мол. Сондықтан да табиғатты мұндай ластанудан корғау шараларына ерекше мән беру кажет.

Биохимиялық қызметі

Тірі ағзалардың биохимиялық қызметі қоректенуі, тыныс алуы, көбеюі және (өлген ағзалардың) ыдырауы мен шіруі кезінде байқалады. Бұл кезде

элементтер атомдар түрінде бір орыннан екінші орынға ауысады. Кейде адамның іс-әрекетінің нәтижесінде, биосфераға тән емес әрі биосфераға

зиянды әсер ететін зат айналымы байкалады.

Мысалы, өнеркәсіп

орындарынан, көліктерден улы қоспалар бөлініп ауаны ластайды.

Ал қышқыл жаңбырдың да табиғатка зияны мол.

Сондықтан да табиғатты

мұндай ластанудан корғау шараларына ерекше мән беру кажет.

Получите свидетельство о публикации сразу после загрузки работы



Получите бесплатно свидетельство о публикации сразу после добавления разработки


Комплекты учителю



Качественные видеоуроки, тесты и практикумы для вашей удобной работы


Подробнее

Вебинары для учителей



Бесплатное участие и возможность получить свидетельство об участии в вебинаре.


Подробнее